admin

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Τα Χανιώτικα Νέα» στις 23 Μαϊου 2014.

Στις 2 Δεκεμβρίου του 2013 η Μεταρρύθμιση φιλοξένισε το άρθρο μου ΕΟΠΥΥ ο νεότερος. Σήμερα, τρεις μήνες μετά γεννήθηκε το ΠΕΔΥ, ο ΕΟΠΥΥ ο νεότερος. Ο ερχομός του συνοδεύεται από επιβολή χρηματικού ποσού στους χρήστες του, ανά ιατρική συνταγή ένα ευρώ και ιατρική επίσκεψη-εξέταση πέντε ευρώ, κάτι που αναφέρεται ως κοινωνική αλληλεγγύη προς τους ανασφάλιστους.

Βρισκόμαστε στο τέλος της προεκλογικής περιόδου του 2014 για την ανάδειξη των Ελλήνων ευρωβουλευτών που θα συμμετέχουν την επόμενη πενταετία στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο. Κατα την διάρκεια της προεκλογικής μου εκστρατείας αναφέρθηκα στο διαχωρισμό των ευρωπαϊκών κρατών σε βόρειους και νότιους, σε πλούσιους και φτωχούς, ισχυρούς και αδυνάτους, ως αποτέλεσμα των συντηρητικών οικούμενων πολιτικών της λιτότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ειδικότερα στην Ελλάδα, οι οποίες διαμορφώνουν φυγόκεντρες τάσεις αντί για συγκλίσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το ζητούμενο όραμα της ενωμένης ομοσπονδιακής Ευρώπης της αλληλεγγύης, μπορεί να γίνει πραγματικότητα αν η πολιτική που θα επικρατήσει στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο στηρίζεται και στηρίζει τις δυνάμεις της εργασίας, του πολιτισμού και της πολιτικής οικολογίας.

Αλλάζοντας την πολιτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ελλάδα με τις παραπάνω δυνάμεις τις προόδου, θα υποχωρήσουν οι εθνικιστικές οικονομικές πολιτικές και η ηγεμονία των ισχυρών επί των αδυνάτων.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «τα Χανιώτικα Νέα» στις  14 Μαρτίου 2014.

Πρωτοβάθμιο δημόσιο σύστημα περίθαλψης είναι η εκτός νοσοκομείου παροχή υπηρεσίας στους ασφαλισμένους, στους συνταξιούχους γήρατος η αναπηρίας και στους ανασφάλιστους άνεργους.

Η δομή του συστήματος προυποθέτει την εφαρμογή υγειονομικού χάρτη που θα προβλέπει την αναλογία του  υγειονομικού προσωπικού σε ατομικό και λειτουργικό επίπεδο σε σχέση με τις γενικές αλλά και ειδικές ανάγκες του γεωγραφικού χώρου που αναφέρεται.

Υγειονομικός χάρτης, ως είναι γνωστό, δεν εφαρμόστηκε ούτε στον ΕΟΠΥΥ αλλά και ούτε και στο ΠΕΔΥ. Όταν  όμως αναζητάς τις σωστές αυτές αναλογίες πρέπει πρώτα απ όλα να έχεις επιτυχή διαβούλευση με τους εργαζόμενους που θα το στελεχώσουν αλλά και με τους  χρήστες του συστήματος. Είναι η σωστή τακτική που θα σφραγίσει την επιτυχία  σήμερα και τη βελτίωση αύριο.

Όλα αυτά  δεν εφαρμόστηκαν από την ηγεσία του υπουργείου. Η απαξίωση τους, οδήγησε στο αντίθετο από αυτό που οι πολίτες προσδοκούσαν. Έτσι εφαρμόστηκε βίαια ο ΕΟΠΥΥ για να αντικατασταθεί εξ ίσου βίαια  από το ΠΕΔΥ.

Ηδη είναι γνωστο ότι το νέο Πρωτοβάθμιο Εθνικό Δικτύο Υγείας θα αδυνατεί να λειτουργεί με επάρκεια, ιδιαίτερα μάλιστα σε εικοστετράωρη βάση.

Μέσω της ιδιωτικής πρωτοβουλίας προγραμματίζεται να καλυφθεί  ένα μέρος της ανεπάρκειας του, ιδιαίτερα υπό την πίεση των εκλογών που έρχονται.

Η προστασία όμως των ανέργων,των ανασφάλιστων και των  πτωχοποιημένων πρέπει να γίνει άμεσα κοινωνική προτεραιότητα που θα ενσωματώνει την ουσιαστική και δωρεά περίθαλψη.

Το κείμενο είναι η τοποθετηση μου στην ημερίδα του ιατρικού συλλόγου Χανιών στις 8/3/2013 με θέμα <<Η αναδιάρθρωση στην περίθαλψη>>.

Το άρθο αυτό δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «τα Χανιώτικα Νέα» στις 2 Δεκεμβρίου 2013.

Η προβλεπόμενη βίαιη συρρίκνωση της δημοσίας πρωτοβάθμιας περίθαλψης ίσως  αναμετρηθεί σύντομα με τον αιφνίδιο θάνατο της.

Όλα αρχίζουν με τον ημιθανή σχεδιασμό του ΕΟΠΥΥ.

Στο τιμόνι ο Ανδρέας Λοβέρδος.

Εξασφαλίζει τη βραχυχρόνια αντοχή του νέου οργανισμού προσλαμβάνοντας συνεργάτες ιατρούς χωρίς την αναγκαία εφαρμογή υποτυπώδους υγειονομικού χάρτη. Αναφέρομαι στις σχέσεις αναλογίας ιατρικών ειδικοτήτων αλλά και υλικοτεχνικών υποδομών. Έτσι τυχαία μείγματα εξειδικευμένων ή μη ιατρών, χειρουργικών ή παθολογικών ειδικοτήτων, στο χωριό ή στην πόλη, στο βουνό ή στην παράλια, με υλικοτεχνική υποδομή ή άνευ, ενεργοποιούνται στο σύστημα. Απουσιάζει η μελλοντική λειτουργική βελτίωση της παραπάνω εφαρμογής με κριτήρια αξιολόγησης.

Στο τιμόνι ο Άδωνις Γεωργιάδης.

Προσφέρει σήμερα αύξηση πλαφόν στους συνεργαζόμενους ιατρούς με χρονικό όριο μέχρι την ένταξη τους σε κινητικότητα. Μαζί τους είναι οι χειρουργικές ειδικότητες (ουρολόγοι, οφθαλμίατροι, Ω.Ρ.Λ κτλ.) που ατενίζουν ήδη την απόλυση. Ταυτόχρονα εν μέσω απεργίας, προπαγάνδας, ανοχής  πολιτικών και με αδύναμο συνδικαλισμό απομονώνει οκτακόσιους ιατρούς, ως άλλο σώμα. Αυτούς που έχουν σχέση εργασίας μόνιμη ή αορίστου χρόνου, δηλαδή αυτούς που αποτελούν τον κύριο κορμό πάνω στον οποίο στηρίχτηκε και στηρίζεται ο ΕΟΠΥΥ.

Αν όλα αυτά γίνουν πραγματικότητα η όσφρηση μπορεί να αναγνωρίσει ένα πτώμα και πριν ακόμα το δει.

Ο νεότερος ΕΟΠΥΥ δείχνει ότι γεννιέται πρόωρα, δυστυχώς όμως σε ώριμη σήψη.

Θα δηλωθεί κοινωνικά ως ο αδύναμος αντίπαλος ή ως ο προστατευόμενος συνεργός των μεγάλων ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών;

Αλίμονο έτσι η αλλιώς για τους πτωχούς,τους άνεργους  και τους ανασφάλιστους Έλληνες πολίτες.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα «Μεταρρύθμιση» στις  31 Μαΐου 2013.

Η περίθαλψη βρέθηκε στο κόκκινο το 2010. Ο ερχομός του μνημονίου μαζί με το κούρεμα των ταμείων κούρεψε και τα ξέφτια της περίθαλψης. Ενώ πέρασαν τρία χρόνια, συνεχίζει να αναζητά μπάλωμα, πλύσιμο και σιδέρωμα. Είναι αλήθεια ότι έγινε ένα θρίλερ αλλαγών στις υπηρεσίες υγείας σε χρόνο ρεκόρ.

Ανάγκα και θεοί πείθονται.

Στο φάρμακο έγινε σοβαρή μείωση κόστους και η συνταγογράφηση ελέγχεται τη στιγμή που γράφεται και εκτελείται, η δε τιμολόγηση των αναλώσιμων υλικών είναι μειωμένη. Η επιτυχία θα γίνει οριστική αν πάψουν οι ελλείψεις και οι αποσύρσεις των φαρμάκων και των υλικών. Τα νοσοκομεία λειτουργούν με μείωση προσωπικού και ταυτόχρονη αύξηση προσέλευσης ασθενών. Η πρόβλεψη για βελτίωση στο μέλλον είναι αμφίβολη. Έγινε ένταξη των νοσοκομείων του ΙΚΑ στο ΕΣΥ και αναπτύχθηκαν κοινές διοικήσεις σε συναφή νοσοκομεία. Ομαλοποιούνται σιγά σιγά οι δυσκολίες. Το Ε.Σ.Υ., που πριν 30 χρόνια ήρθε για να αποτελέσει κοινωνική τομή, εκφυλίστηκε και υπηρετεί εκτός από την περίθαλψη, στόχους πολιτικών, πανεπιστημιακών, στρατιωτικών και βεβαίως των ιατρών που το υπηρετούν. Ας το επανιδρύσουμε με σοβαρότητα γιατί το έχουμε ανάγκη. Προκηρύχθηκαν για πρώτη φορά θέσεις διοικητών και υποδιοικητών νοσοκομείων με όρους τυπικών άλλα και ουσιαστικών προσόντων. Τα αποτελέσματα θα δείξουν. Δημιουργήθηκε ο ΕΟΠΥΥ που ομοιογενοποίησε τις υπηρεσίες των πολυάριθμων ασφαλιστικών ταμείων (ΙΚΑ, ΟΓΑ, ΟΑΕΕ, κ.λ.π.), μία απαίτηση που εφαρμόστηκε ανώδυνα. Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας λειτουργεί σήμερα σε προϋπάρχοντα πολυϊατρεία και σε Κέντρα Υγείας με μειωμένο προσωπικό, με το θεσμό του οικογενειακού ιατρού σε απαξίωση και τα εργαστήρια σε υπολειτουργία. Τέσσερις χιλιάδες ιατροί καλύπτουν μερικές από τις ανάγκες των ασφαλισμένων, στο χώρο των ιδιωτικών τους ιατρείων, συμπληρώνοντας με προχειρότητα το κενό ενός ανύπαρκτου σχεδιασμού. Καθημερινός ο συνωστισμός στα συμβεβλημένα με τον ΕΟΠΥΥ ιδιωτικά εργαστήρια για παντός είδους και ποιότητας εξετάσεις. Κατάχρηση παραπεμπτικών από άσκοπη επαναληψιμότητα λόγω αδυναμίας του πληροφορικού συστήματος. Δημιουργήθηκε το ΚΕΠΑ , η υπηρεσία απονομής αναπηρίας και συντάξεων, εντός του ΕΟΠΥΥ. Αναμονές εξαμήνου για εξέταση, και κατʼ επανάληψη αναζήτηση πιστοποιητικών και υπευθύνων δηλώσεων. Άλλαξε το προσωπικό διοίκησης των Διοικήσεων Υπηρεσιών Περιφερειών (ΔΥΠΕ) από την συνεργατική κυβέρνηση με διορισμούς παλαιοκομματικού τύπου.

Η πολιτική του υπουργείου υγείας εξειδικεύτηκε πρόσφατα στους ακόλουθους θεμελιώδεις στόχους που περιγράφονται ως έκθεση ιδεών σε επανάληψη:

«Τη διασφάλιση της σταθερής χρηματοδότησης του συστήματος υγείας πρωτίστως μέσω της επάρκειας δημόσιων πόρων αλλά και της αναδιοργάνωσης και του επαναπροσδιορισμού του ρόλου των δομών του. Τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας του Συστήματος Υγείας και την αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών με την αξιοποίηση θεσμών όπως ο Οικογενειακός Ιατρός. Την καθολική ψηφιακή λειτουργία του Συστήματος Υγείας με την προώθηση της πληροφορικής τεχνολογίας και των ηλεκτρονικών υπηρεσιών υγείας. Την αναβάθμιση των ανθρώπινων πόρων του Τομέα Υγείας μέσω της ανάπτυξης ενός σύγχρονου μοντέλου διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού. Τη βελτίωση της προστασίας της δημόσιας υγείας και των πολιτών έναντι παραγόντων κινδύνου όπως η Μη Μεταδιδόμενες Νόσοι. Τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών ψυχικής υγείας με την ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης. Την αξιοποίηση προϊόντων έρευνας του Συστήματος Υγείας για την αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου και τη θεραπεία νοσημάτων. Τις επενδύσεις σε υποδομές υγείας και άλλες κοινωνικές υποδομές που συμβάλλουν στην άμβλυνση των περιφερειακών ανισοτήτων στον τομέα υγείας.»

Θα ήταν όφελος της πολιτικής του υπουργείου:

1. να απελευθερωθεί από την οικονομική – λογιστική παρέμβαση του πρόσφατου παρελθόντος.

2. να διαχειριστεί τις νέες δομές που προέκυψαν και να θεραπεύσει τα λάθη που έγιναν για να προλάβει τα χειρότερα.

Έμπειροι υγειονομικοί με κοινωνική ευαισθησία να υπερβούν τους οικονομολόγους που πολιορκούν το υπουργείο:

1. να μεταβάλλουν το καθεστώς της αδιαφορίας των ιατρών και να συμμαχήσουν μαζί τους για αποδοτικότερη επιστημονική και κοινωνική προσφορά.

2. να μεταβάλλουν τις στατιστικές στήλες της περίθαλψης προς οφελος της υγείας και όχι μόνο των δαπανών.

Δυο παρεμβάσεις για ξεκίνημα:

α) Άμεση και πλήρη εφαρμογή του θεσμού του οικογενειακού ιατρού στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας. Δηλαδή, άμεση προκήρυξη θέσεων στα μέτρα του χάρτη υγειάς της χώρας. Αναβάθμιση της ειδικότητας της γενικής ιατρικής με παράταση του χρόνου εκπαίδευσης της. Άμεση διασύνδεση των οικογενειακών ιατρών με τα κέντρα υγειάς και τα νοσοκομεία ως ισότιμης λειτουργικής επέκτασης του συστήματος. Διασύνδεση του θεσμού με τις υποειδικότητες ανά περιοχή και πληθυσμό. Ο θεσμός θα δώσει την βασική περίθαλψη σ όλο τον πληθυσμό, θα θέσει σε προσανατολισμό την μακροχρόνια εμπιστοσύνη ιατρού-ασθενούς ως κυρίαρχης θεραπευτικής σχέσης, θα αποδώσει οικονομία στο σύστημα και πολύτιμη πρόληψη. Η πρόληψη είναι η σταθερότερη αξία για σήμερα και για το μέλλον της χώρας μας.

β) Εφαρμογή μηχανισμού καταγραφής και έλεγχου της απόδοσης στην περίθαλψη. Τούτο σημαίνει πιστοποίηση στην επάρκεια του αριθμού και των ικανοτήτων του έμψυχου και άψυχου υλικού ως λειτουργικής μονάδας, κάτι που απουσιάζει. Η ποιότητα είναι αυτή που μας λείπει και η δυνατότητα να δημιουργηθεί είναι στα χέρια μας. Υπάρχει υψηλής στάθμης επιστημονικό προσωπικό και τεχνολογικός εξοπλισμός. Ας προσδιοριστεί η αναλογία των συντελεστών ενός παραγωγικού συστήματος και η ανάλογη αμοιβή των λειτουργών της. Τα παραπάνω θα είναι η προϋπόθεση εφαρμογής ενός αξιόπιστου τιμοκαταλόγου νοσηλείας από αξιόπιστες πλέον υπηρεσίες.

Η δημόσια υγεία για να μεταρρυθμιστεί έχει ανάγκη από ανθρώπους με απλή λογική και κοινωνικά αναγνωρισμένη εμπειρία.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα «Πρωϊνός Λόγος» στις 26 Aπριλίου 2013.

Η ενημέρωση για το φάρμακο είναι πάντα μια ενδιαφέρουσα είδηση για τον πολίτη. Είναι ελκυστική όταν το καινούργιο φάρμακο δίνει ελπίδα γιατρειάς, όταν το παλιό αποσύρεται για παρενέργειες και το μελλοντικό διαφημίζεται για τα  πειραματικά του οφέλη. 

Το κέρδος και οι τιμές των φαρμάκων βρέθηκαν ξαφνικά στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, ζητώντας μέσω αυτών μείωση του δημοσίου ελλείματος.

Είναι αλήθεια ότι οι τιμές των φαρμάκων μειώθηκαν σαν να έπρεπε να ακολουθήσουν τους μισθούς και τις συντάξεις και καθώς λιγόστευαν τα χρήματα στις τσέπες των ασφαλισμένων, έτσι λιγόστευε και ο αριθμός των φαρμάκων που καλύπτονται από  τα ασφαλιστικά ταμεία.

 Γνωρίζουμε  πλέον τα <<μη συνταγογραφούμενα φάρμακα>>. Πρόκειται για παλαιά φάρμακα όπως αυτά για την δυσκοιλιότητα, τη διάρροια, τον πόνο, τα αντιβηχικά,  τα αποχρεμπτικά, τα φάρμακα για τις αιμορροΐδες  και ένα σωρό άλλα. Έτσι η δαπάνη ελαττώθηκε, όμως δεν είναι λίγοι οι χρόνιοι ασθενείς που τώρα πληρώνουν εξ’ ολοκλήρου τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα  και έχουν αυξημένη συμμετοχή στα συνταγογραφούμενα βάση των  νέων κανονισμών συμμετοχής.

 Οι λογιστικές αυτές αυθαιρεσίες,η δημιουργική λεγόμενη λογιστική, έκαναν επιτυχημένο το πλάνο της κυβέρνησης για μείωση δαπάνης, σε βάρος όμως των ασφαλισμένων, με εμπνευστές δραστήριους τεχνοκράτες που προετοιμάζουν μεγαλύτερη μείωση της δαπάνης για το 2014 ώστε να προσεγγίσει το 1% του ΑΕΠ από το 1,3% που είναι σήμερα.

Όλη αυτή η συζήτηση για την επάρκεια φθηνών φαρμάκων προσπαθεί έντεχνα να καλύψει επικοινωνιακά όλο το φάσμα στην πολιτική της 
υγείας, που αν επιτευχθεί, θα οφείλεται εν μέρει μόνο στο φθηνότερο φάρμακο,  που σήμερα  η δαπάνη του αναλογεί στο 16% των συνολικών δαπανών υγείας  από το 20% προ τριετίας, ενώ η συνολική δαπάνη στην περίθαλψη ευρίσκεται στο 7% τού ΑΕΠ.

Τώρα όμως μετά τις δραστικές μειώσεις ακούμε για φάρμακα που δεν υπάρχουν στα ράφια,φάρμακα τριάντα και πλέον χρόνων φθηνά και αποδεδειγμένα δραστικά όπως αυτά για την αϋπνία, την αλλεργία, το άγχος, την ημικρανία, αντιβιωτικά για την ιγμορίτιδα και την βρογχίτιδα. Πώς εξαφανίσθηκαν αυτά;
Μήπως θα ξανάρθουν με ακριβότερη τιμή και από την άλλη πόρτα όπως αυτό γινόταν πάντα;

Δεν είναι δυστυχία να αναζητάς το φάρμακο σου και να μην το βρίσκεις γιατί από φθηνό έγινε φθηνότερο και αποσύρθηκε ή απουσιάζει διά των εξαγωγών; Είναι μια πρακτική γνωστή από τα παλιά.Επανάληψη ανόητη ή εκ του πονηρού  σήμερα; Μήπως φέρνει σιγά σιγά άλλα φάρμακα σε χρήση και στέλνει τα παλαιά δοκιμασμένα και φθηνά στην αχρησία και στη λησμονιά;
Οι φύλακες της πεπατημένης  φαίνεται ότι συνεχίζουν ακόμα την ίδια πρακτική, μια πρακτική που αρχικά εντυπωσιάζει ως αποτέλεσμα αλλά με τον καιρό αφού ξεχαστεί αντιστρέφει αυτό που πέτυχε.

Ο Ιπποκράτης, ο πατέρας της σύγχρονης ιατρικής, έλεγε <<καλύτερα να προλαμβάνεις παρά να θεραπεύεις>> και κατ’ επέκταση θα έλεγε σήμερα ότι αν μειώνεται η κατανάλωση των φαρμάκων είναι ένδειξη πρόληψης των ασθενειών.

Πάντα παρακολουθούσα τις δηλώσεις των σοφών της υγείας. Οι σοφοί αυτοί είναι οι σύμβουλοι των αρμόδιων υπουργών που αλλάζουν μετά τις εκλογές, που λένε ότι η Ελλάδα χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο σύστημα νοσοκομειακής και εξωνοσοκομειακής περίθαλψης που θα είναι όμοιο για όλους και θα έχει μία ηγεσία και μία πολιτική.
Ενα μέρος αυτής της πρότασης έγινε πραγματικότητα με την ίδρυση του ΕΟΠΥΥ ενάμιση χρόνο τώρα, επιτυχία που έγινε υπό ακραία οικονομική πίεση και σήμερα απέχει ολίγο από την ολοκλήρωση της αν υπάρξει η ανάλογη πολιτική βούληση και κοινωνική συναίνεση.

Ακόμα όμως δεν έγιναν οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις καλύτερης απόδοσης του συστήματος. Αλλαγές που δείχνουν ακόμη ξεχασμένες και είναι:

1. ο προσωπικός ιατρός,

2. οι επιστημονικές προδιαγραφές άριστης λειτουργίας στα επείγοντα ιατρεία, τα κέντρα υγείας και το ΕΚΑΒ,

3. η νοσηλεία στο σπίτι των χρόνιων ασθενών,

4. ο ηλεκτρονικός φάκελος του ασφαλισμένου,

5. οδοντιατρική πρόληψη και οδοντιατριή περίθαλψη μέχρι την ενηλικίωση,

6.προγράμματα πρόληψης ανά ηλικία, φύλο, και δραστηριότητα.

Οι μεταρρυθμίσεις αυτές δεν έχουν σχέση ούτε με προμήθειες υλικών ούτε φαρμάκων, δηλαδή δεν έχουν ενδιαφέρον για οικονομικό η πολιτικό παραγοντισμό, έχουν όμως άμεση σχέση με καλύτερη διαχείριση του ασθενούς, με μικρότερη διάρκεια νοσηλείας,με λιγότερες εισαγωγές στα νοσοκομεία που μειώνουν τις νοσοκομειακές λοιμώξεις,με μικρότερη αντίσταση των μικροβίων στα αντιβιοτικά, με ελαττωμένη χρήση φαρμάκων, παρακλινικών εξετάσεων και τελικά με μικρότερη δαπάνη στο σύστημα. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές θα φέρουν το ζητούμενο για τη δημόσια περίθαλψη που δεν είναι άλλο από την αξιοπρεπή αντιμετώπιση του ασθενούς, την επίτευξη καλύτερης ποιότητας ζωής και την μακροζωία.

Το οικονομικό κέρδος που θα προκύψει  μπορεί να χορηγηθεί ανταποδοτικά α]στην   επιμόρφωση των υγειονομικών την οποία μέχρι σήμερα παρέχουν οι φαρμακευτικές εταιρείες,

β] την έναρξη προγραμμάτων έλεγχου των στατιστικά αυξανόμενων νόσων του γενικού πληθυσμού που είναι η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης και η υπέρταση με 1.) την επιμόρφωση των παραγωγών  και των καταναλωτών τροφήμων να παράγουν και να καταναλώνουν  τρόφες με λιγότερο αλάτι, ζάχαρη και λιπαρά  και 2.) την ενημέρωση του πληθυσμού για την ανάγκη της δια βίου σωματικής άσκησης και αποφυγής του καπνίσματος.

Οι σοφοί της υγειάς επιμένουν επίσης να αναφέρουν ότι στην χώρα μας γίνονται πολλές διαγνωστικές εξετάσεις. Στατιστικά αληθεύει ότι είμαστε υπερπλήρεις  από ιατρικά κέντρα υψηλού κόστους, έχουμε υπερεπάρκεια ιατρών και φαρμακοποιών. Η ιατρογενής ζήτηση γίνεται πλέον αναγκαία για την επιβίωση του μεγάλου αριθμού των επαγγελματιών του κλάδου και των επενδύσεων τους.
Η πολιτεία έχει ευθύνη πλέον να δώσει σαφή και ειλικρινή επαγγελματικό προσανατολισμό στους υποψηφίους υγειονομικούς και να ωθήσει τους νέους πτυχιούχους στην έρευνα και καινοτομία ώστε η μετανάστευση να μην είναι η αποκλειστική διέξοδος τους.

Η επικάλυψη των εξετάσεων και η επαναληψιμότητα τους χωρίς κριτήρια αδικεί  την βασική ιατρική πράξη και τέχνη που λέγεται κλινική εξέταση και υποβαθμίζει την ακρογωνιαία διαγνωστική και θεραπευτική διαδικασία που είναι η επαφή του ιατρού με τον ασθενή.
Επείγουσα και αναγκαία μεταρρύθμιση πρέπει να είναι η τιμολογιακή αναβάθμιση της κλινικής εξέτασης καθώς και άλλων ιατρικών δεξιοτήτων σε σύγκριση πάντα με την κοστολόγηση της αυτοματοποιημένης βιοτεχνολογίας.

Η παραπομπή των ασθενών σε διαγνωστικές εξετάσεις με κριτήρια, οι δίκαιες απολαβές στο  πολύπλοκο αυτό λειτούργημα, μαζί με την θέσπιση αξιοκρατικών κριτήριων επαγγελματικής εξέλιξης, θα προωθήσουν την άμιλλα και την παραγωγικότητα των λειτουργών της, με αποτέλεσμα την αναβάθμιση της ποιότητας της περίθαλψης  και ταυτόχρονα μείωση της δαπάνης σε  επί μέρους τομείς της.

Η πολιτική σήμερα στην υγεία έχει οικονομική στόχευση λόγω του χρέους, όμως οι Ιπποκρατικές αξίες δεν πρέπει να μετατραπούν σε αρχαία ιστορία και να τις αναζητήσουμε όταν θα είναι πλέον αργά.

Η συμμαχία των πολιτών,των πολιτικών και των υγειονομικών που υπερασπίζονται ότι το αγαθό της υγείας και της μακροζωίας ανήκει σε όλους, πρέπει να ενεργοποιήσει τον αναγκαίο διάλογο  και να πορευτεί με <<μέτρον άριστον>> σε μεταρρυθμιστικές αλλαγές επιστημονικά αποδεχτές και δοκιμασμένες, με στόχο η περίθαλψη να λειτουργεί δραστικά και χωρίς αποκλεισμούς.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «τα Χανιώτικα Νέα» στις 4 Φεβρουαρίου 2013.

Πολλά τα προβλήματα του Ε.Ο.Π.Υ.Υ, με κορυφαίο τη διατήρηση της ύπαρξής του, που έχει σχέση με την αδυναμία καταβολής των οικονομικών του υποχρεώσεων προς τους παρόχους υγείας. Οι πάροχοι υγείας του ΕΟΠΥΥ είναι τα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκομείων, τα κέντρα υγείας, τα πρώην ιατρεία του Ι.Κ.Α. και των λοιπών ασφαλιστικών ταμείων, οι ιατροί με όριο επισκέψεων, τα διαγνωστικά εργαστήρια, τα κέντρα αποκατάστασης, συμβεβλημένες ιδιωτικές κλινικές, διάφορα κέντρα επικουρικής παρέμβασης, συν τα φαρμακεία. Η αδυναμία του οργανισμού να λειτουργεί ομαλά, οφείλεται στις  επανειλημμένες απεργίες των φαρμακείων, των νοσοκομειακών ιατρών, των ιατρών των κέντρων υγείας, των ιδιωτών ιατρών, των προμηθευτών υλικών, δηλαδή όλων αυτών που ζητούν να λάβουν χρεωστούμενα, μαζί με τις συχνές ελλείψεις φαρμάκων και τη συχνή πτώση του ηλεκτρονικού συστήματος υποστήριξης. Όλα αυτά αναμένεται να ομαλοποιηθούν όταν η κυβέρνηση θα διευθετήσει τις υποχρεώσεις της.

Ο ΕΟΠΥΥ ιδρύθηκε χωρίς τον απαιτούμενο διάλογο με τα ασφαλιστικά ταμεία που βίαια τον συν-απoτέλεσαν σε ακραίες οικονομικές συνθήκες  πτώχευσης της χώρας και μετά το κούρεμα που έπληξε τα αποθεματικά των ταμείων. Ο ΕΟΠΥΥ υποβάθμισε άμεσα την περίθαλψη των ασφαλιστικών ταμείων, πλην του ΟΓΑ, με την ομογενοποίησή τους. Ένα πράγμα είναι σαφές και ελπιδοφόρο, ότι σήμερα ο ΕΟΠΥΥ διοικείται ως μία μονάδα με ίσες παροχές στους ασφαλισμένους, κάτι που δίνει την ελπίδα για καλύτερη διαχείριση.

Τα ΜΜΕ και τα κόμματα, παρουσιάζουν μέχρι σήμερα μόνο τις αδυναμίες του λογιστικού σχεδιασμού, συγκαλύπτοντας την ανεπάρκεια του ποιοτικού σχεδιασμού, της ουσιαστικής δηλαδή παροχής πρωτοβάθμιας περίθαλψης και της πρόληψης, που οφείλεται στη γραφειοκρατία, την ατολμία στην ανάδειξη της υπερεπάρκειας του αριθμού των ιατρών, των  φαρμακοποιών, στην υποδομή της ιατρικής τεχνολογίας που αναλογεί στον πληθυσμό μας – αυτά δηλαδή που αυξάνουν την ιατρογενή ζήτηση των υπηρεσιών, ενώ ταυτόχρονα δυσχεραίνουν την μετεκπαίδευση, την αξιολόγηση, την καταγραφή της προσφοράς των υπηρεσιών, αυξάνουν την συνταγογράφηση φαρμάκων και άλλων επεμβάσεων, με αποτέλεσμα τη συνολική αύξηση της δαπάνης, την παράλληλη αύξηση των ανεπιθύμητων ενεργειών και ουσιαστικά την υποβάθμιση της υγείας.

Η λειτουργία ενός πρωτοβάθμιου συστήματος περίθαλψης για όλους είναι ανάγκη, ιδιαίτερα τώρα που τα χαμηλά οικονομικά στρώματα υποφέρουν και οι άνεργοι αυξάνονται. Παραδόξως όμως, ο κίνδυνος κατάρρευσης του οργανισμού μετατρέπεται μόνο σε πίεση προς την κοινωνία να αποδεχθεί την επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος και στην αποδοχή υπηρεσιών χωρίς κριτική. Μέχρι τώρα, η περικοπή των δαπανών στην υγεία στοχεύει σε λογιστικού τύπου συγχωνεύσεις υπηρεσιών και σε μείωση της τιμής της φαρμακευτικής δαπάνης, αγνοώντας ότι το ζητούμενο είναι η απλουστευμένη εφαρμογή προληπτικής ιατρικής στον γενικό πληθυσμό και η εξειδικευμένη στις ευπαθείς ομάδες, με τελικό στόχο την ελάττωση του όγκου των ασθενών και της φαρμακοθεραπείας.

Κυρίαρχη ελλειμματική δομή στον ΕΟΠΥΥ, είναι η ανυπαρξία του προσωπικού ιατρού-συντονιστή στην κάθε οικογένεια, του γνωστού θεσμού του οικογενειακού ιατρού. Αυτή είναι η βασική δομή της πρωτοβάθμιας περίθαλψης στα ανεπτυγμένα κράτη και αποτελείται από παιδιάτρους, ειδικούς γενικούς ιατρούς και παθολόγους. Ο θεσμός αυτός είναι ο φύλακας υγείας ενός εκάστου των ασφαλισμένων, είναι ο παραπέμπων τον ασθενή στο νοσοκομείο και ο παραλαμβάνων τον ασθενή μετά την έξοδό του. Είναι ο ιατρός που κατέχει το οικογενειακό και ατομικό ιστορικό του ασφαλισμένου και γίνεται ο ενδιάμεσος καθοδηγητής, όταν ο ασθενής έχει ανάγκη εξειδικευμένης παροχής υπηρεσιών υγείας.

Όμως στον ΕΟΠΥΥ, ο οικογενειακός ιατρός μέχρι τώρα απουσιάζει, δεν αναφέρεται καν στο καταστατικό λειτουργίας του, παρόλο που η αξία του είναι αναγνωρισμένη και αναζητείται από τους ασφαλισμένους. Αντί αυτού του θεσμού, ιατροί ειδικοτήτων έχουν ενεργό συμμετοχή, χωρίς αναλογική ισορροπία στον πληθυσμό και στις ανάγκες του, έτσι ώστε ψυχίατροι, οφθαλμίατροι και δερματολόγοι, απουσιάζουν σε κάποιους νομούς, ενώ σε άλλους, οι γυναικολόγοι και οι πνευμονολόγοι είναι πολλαπλάσιοι των παιδιάτρων. Έτσι, παρ’ όλη την προσπάθεια και την μεγάλη διαθέσιμη επιστημονική επάρκεια εξειδικευμένων, το όλον στην διάγνωση καθυστερεί να αναδειχθεί, λόγω αδυναμίας της σύνθεσης του επί μέρους. Το σύστημα λειτουργεί προτρέποντας τον ασθενή να εστιάζεται μονομερώς σε ένα από τα όργανά του, ή σε μία εκ των παθήσεών του, αναζητώντας σειρά εξειδικευμένων ιατρών κατά βούληση, αξιολογώντας περισσότερο ως ιατρική προσφορά το κόστος και την επαναληψημότητα των παρακλινικών εξετάσεων, παρά την διαγνωστική και θεραπευτική προσφορά της ιατρικής παρέμβασης. Η συνεργασία εξάλλου του κρατικού με τον ιδιωτικό φορέα και το αντίστροφο, σε πολύπλοκα περιστατικά έρχεται σε αδιέξοδο με την απουσία διασυνδετικής παρέμβασης.

Οι ασφαλισμένοι πράγματι έχουν την δυνατότητα της κατά βούληση αναζήτησης υπηρεσιών στα νοσοκομεία ή στους εξειδικευμένους ιατρούς, έστω και αν αναζητούν περίθαλψη από κοινωνική ανασφάλεια, όπου το κοινωνικό άγχος μετουσιώνεται σε ψυχικό ή σωματικό. Με λίγα λόγια, μέχρι τώρα ο ΕΟΠΥΥ θέτει μόνος του λάθος θεμέλια, ομοιογενοποιώντας ασύντακτες ομάδες που αναζητούν περίθαλψη, ενώ αποτελούνται εξ υγειών ατόμων, ευπαθών ηλικιωμένων, ανίσχυρων παιδιών και ατόμων με σύνθετες ανεπάρκειες ή αναπηρίες. Οι ασφαλισμένοι σήμερα ζουν σε σύγχυση και πολλοί από αυτούς έχουν μετατραπεί σε καταναλωτές υγείας, κάνοντας αυτοδιάγνωση που ισοδυναμεί με την πολιτική του καφενείου. Η ανυπαρξία του συντονιστή ιατρού, περιφέρει την ιατρική διάγνωση σε κατ’ επανάληψη εξετάσεις υψηλής τεχνολογίας, με την κλινική εξέταση να απαξιώνεται, έχοντας τιμολογηθεί υποπολλαπλάσια της πλέον φθηνής τεχνολογικής παρέμβασης. Όλα αυτά, είναι αιτία αύξησης του κόστους σε σχέση με το αποτέλεσμα και της ταυτόχρονα λανθασμένης πίστης των ασφαλισμένων στη δυνατότητα ορθής επιλογής υπηρεσιών. Όσον αφορά την ψυχική υγεία του πληθυσμού, ο αριθμός των αυτοκτονιών μιλά  μόνος του, καθώς η μεσαία τάξη βιώνει τη συρρίκνωσή της και τα παιδιά ενηλικιώνονται σε περιβάλλον ακραίων κοινωνικών εντάσεων, με ανυπαρξία έγκαιρης παρέμβασης στην απόγνωσή τους.

Τελειώνοντας, θα κάνω επίκαιρο τον ορισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την υγεία ως την «κατάσταση της πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι απλώς την απουσία ασθένειας ή αναπηρίας».

Θεωρώντας αναγκαία την μεταρρύθμιση του ΕΟΠΥΥ πριν αυτός ριζώσει στραβά, θα πρέπει:

– Να εφαρμοστεί σταδιακά ο θεσμός του οικογενειακού ιατρού, με ταυτόχρονη ανάδειξή του ως κορυφαίου και όχι ως συμπληρωματικού λειτουργού, υπεύθυνου στη συνεργατική φροντίδα με τους ιατρούς ειδικοτήτων.

– Να απαλλαγούμε των πρακτικών που κατευθύνουν υπέρμετρα τον καταναλωτισμό της τεχνολογίας και της φαρμακοθεραπείας, θέτοντας κριτήρια – και να παρακολουθούμε με επιφύλαξη τις γενετικές παρεμβάσεις.

Η προοδευτική σκέψη πρέπει να σταθεί ενεργά, ως οφείλει, σε μια τέτοια προσπάθεια και να διαχειριστεί πολιτικά την περίθαλψη, την εμπορία των φαρμακευτικών προϊόντων, την βιοτεχνολογία και την οικολογική ισορροπία, τώρα που η κοινωνία γνωρίζει ότι παράγεται κέρδος από κατανάλωση υπηρεσιών, χωρίς το ανάλογο αποτέλεσμα. Η μεταρρύθμιση έχει ανάγκη να γίνουν αλλαγές στην πολιτική των αμοιβών, στα εκπαιδευτικά προγράμματα των υγειονομικών υπηρεσιών και να εφαρμοστεί ιεραρχημένη διαδικασία στη διαχείριση των ασθενών, ώστε να παράγεται ταχεία και ασφαλής παρέμβαση.

Η δημιουργία μιας «θεραπευτικής συμμαχίας» για τη στήριξη αυτής της προσπάθειας, είναι αναγκαία και πρέπει να αποτελείται από ενημερωμένους πολίτες και άξιους υγειονομικούς, ώστε να εφαρμοστεί σταδιακά η νέα ποιότητα στην πρόληψη, την αγωγή υγείας, την διάγνωση και την θεραπεία των ασθενών, έχοντας στη σκέψη πάντα το “ωφελείν ή μη βλάπτειν”.