admin

Welcome to WordPress. This is your first post. Edit or delete it, then start writing!

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο cretalive.gr στις 19 Οκτωβρίου 2015.

Η ομιλία του Κώστα Αρχοντάκη, ιατρού, στα εγκαίνια της εικαστικής έκθεσης “Συνομιλώντας με τον Μινωικό Πολιτισμό” στην Πύλη Σαμπιονάρα Χανίων το Σάββατο 17.11.2015 αφιερωμένη στην μνήμη του γλύπτη ,κεραμίστα, δασκάλου και ποιητή Χριστόφορου Σκλαβενίτη.

Ένας γιατρός είναι συνηθισμένος να δίνει πιστοποιητικά και ιστορικά νοσηλείας . Ωστόσο σήμερα υπέκυψα στην πρόταση της Οργανωτικής Επιτροπής να μιλήσω για το Χριστόφορο Σκλαβενίτη, γιατί είχα βιωματικές αναμνήσεις για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα της ζωής του και θεώρησα χρήσιμο να σας τις καταθέσω σε τούτη την ημέρα μνήμης και τιμής για τον καλλιτέχνη, τον ποιητή, τον πνευματικό άνθρωπο, τον αξέχαστο φίλο.

Για τίτλο της εισήγησής μου επέλεξα ένα στίχο από την ποιητική του συλλογή «Ταξίδι με τα όνειρα»: «Αν χαθώ .» ένα βράδυ , μη ρωτήσεις τι έχω γίνει. Κανένας δεν θα ξέρει.» Το ποίημα αυτό, όπως και μεγάλο μέρος των πνευματικών του αναζητήσεων, απηχεί τους πολύμορφους προβληματισμούς του ανήσυχου ανθρώπου, που με πνευματικότητα σπάνια και ενόραση μυστηριακή προσπαθούσε να απαντήσει στα προαιώνια υπαρξιακά ερωτήματα.

Σε ανάλογα ερωτήματα αναφέρεται και η δική του Ιθάκη:

«Με τους συντρόφους που ξέμειναν,
Με τα περήφανα πλοία,
Με τα λάφυρα, με την κούραση, και τη δόξα μας,
Πήραμε το δρόμο του γυρισμού για την Ιθάκη.
Στα βάθη της ψυχής μου
Διαλύεται, αχνοσκορπιέται,,
Σα φάντασμα, σαν ομίχλη
Το όραμα της Ιθάκης.
Γιατί , αν υπήρχε Ιθάκη
Δε θάχα φτάσει ως τώρα;»

(Aπό το ποίημα του Χριστόφορου Ιθάκη 1973-Δελφοί)

Δικαιολογημένη η ερώτηση:

* Μα Χριστόφορε, τέλος πάντων, αξίζει τόσο αυτή η Ιθάκη;

* Κώστα μου, μιλάμε για τη Λευκάδα, την πραγματική, για μένα, Ιθάκη

Γιατί στη Λευκάδα το 1926 γεννήθηκε ο Χριστόφορος Δημ. Σκλαβενίτης. Σπούδασε γλυπτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, κι έγινε δάσκαλός της. ΄Εκανε έρευνες γι΄αυτή. ΄Εγραψε, εξέδωσε βιβλία και έζησε αυτός και η οικογένειά του από την τέχνη του, προς την οποία πάντοτε αισθανόταν ένα μοναδικό και ιερό χρέος:

«είμαι της γνώμης πως κάθε μάστορας που δεν ακούστηκε ούτε πιο πέρα από το χωριό του, κάθε πήλινο σκεύος που κατασκεύασε, τεχνικές και ντόπιες ορολογίες που ανέπτυξε, προσθέτουν μία λέξη έστω, στο προαιώνιο βιβλίο της κεραμικής Ιστορίας του τόπου μας. Σε όλους εκείνους τους ομοτέχνους μου, λοιπόν, που κανείς δεν μνημόνευσε, αισθάνομαι το «χρέος» να μην αφήσω να λησμονηθεί η προσφορά και το όνομά τους».

Με τις σκέψεις αυτές προλόγισε την έκδοση μιας μνημειώδους προσωπικής του έρευνας που είδε το φως της δημοσιότητας το 2002 χάρη στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χανίων με τίτλο ” η λαική αγγειοπλαστική στη δυτική Κρήτη” .

Ωστόσο τα κεραμικά και κάθε είδους γλυπτά έργα του Χριστόφορου δεν έχουν μείνει μόνο στον τόπο μας. Πολλά από αυτά κοσμούν δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους στα πέρατα του κόσμου: στην Αμερική, στην Ιαπωνία, σε διαφορετικές πόλεις και χώρες μακρινές. Καλλιτεχνικά έργα υψηλής αισθητικής, υποδειγματικής λιτότητας στην έκφραση, σπάνιας δυναμικής στην απήχηση των μηνυμάτων τους. Τυχεροί οι συλλέκτες και τα Μουσεία που τα έχουν, τυχεροί κι εμείς σήμερα που τον

θυμόμαστε και θα απολαύσουμε με τα μάτια μας μερικά από αυτά σε τούτη την έκθεση.

Περιπατητής του κόσμου ολόκληρου ο ίδιος ο καλλιτέχνης, ο Χριστόφορος στην περιπλάνησή του σ΄αυτή τη ζωή, είχε την τύχη να γίνει ένας από τους πρώτους επισκέπτες και ερευνητές των ελληνόφωνων χωριών της Νότιας Ιταλίας. Το ποδήλατο ήταν το μέσο του εξερευνητικού ταξιδιού του ως μεταπτυχιακού φοιτητή, στα ευλογημένα σοκκάκια των αποικιών της αρχαίας Ελλάδας, στη Magna Grecia. ΄Οταν ιδρωμένος, ένα απόγευμα καλοκαιριού ζήτησε νερό από μια μαυροφορεμένη που καθόταν στη λουλουδιασμένη αυλή της, της είπε ότι έρχεται από την Ελλάδα, του είπε «έμπα έσω μου να μπεί ο ήλιος». Αυτή η πρόταση έδωσε τη δύναμη στα πόδια και στο μυαλό του να περπατήσει όλα τα ελληνόφωνα χωριά στην Κάτω Ιταλία και να καταγράψει μνήμες, αισθήματα και όνειρα των κατοίκων της Μεγάλης Ελλάδας.

Με την ίδια αυτή μυστηριακή δύναμη της πολιτιστικής συγγένειας και της ευαισθησίας για τη μακρινή κοινή καταγωγή των κατοίκων της περιοχής κατασκεύασε ένα μεγάλο γλυπτό που είναι τοποθετημένο ακόμα σήμερα ως προμετωπίδα στο παλιό Δημαρχείο της Calimera, της πόλης που τον ανακήρυξε επίτιμο δημότης της το 1966. Σε μιαν άλλη ιταλική πόλη στη Faenza της Ιταλίας υπήρξε μεταπτυχιακός φοιτητής στην Κεραμική Τεχνολογία, υπότροφος του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών. Στην Ιταλία τιμήθηκε δεόντως με το χρυσό μετάλλιο της Ιταλικής Γερουσίας το 1962, με το μετάλλιο του αργυρού Σταυρού του Σωτήρος το 1965 και με το 1ο βραβείο στη διεθνή έκθεση Φλωρεντίας.
Η σχέση του με την ιστορία και την έρευνα του παρελθόντος ήταν αδιάσπαστη σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Σε μια συνάντησή μας στο εργαστήριό του ένα Κυριακάτικο πρωινό, έμεινα με ανοιχτό το στόμα, βλέποντας το δάσκαλο να αναμιγνύει ασυνήθιστα υλικά, που για πρώτη φορά μου τα παρουσίαζε. Είχε ένα σοβαρό βλέμμα και ένα χαμόγελο επιτυχίας.

* «Δάσκαλε , θα με κεράσεις αυτό το ματζούνι πρωί-πρωί;» Δεν πήρα απάντηση.

* «Χριστόφορε, τί είναι πάλι τούτο, μήπως θυμήθηκες κανένα μπλάστρη που σούκανε η μάνα σου στη Λευκάδα;» ξαναρώτησα.

Ο Χριστόφορος, με μετρημένες κινήσεις, χρησιμοποιώντας μια πρωτόγονη ζυγαριά του 1930, «εργαλείο» μνήμης και ζωής, παρμένο από το πρώτο του εργαστήρι στον Πειραιά, ανακάτεψε στάχτη-άμμο, και κάτι περίεργες πολύχρωμες σκόνες από μεταλλικές ουσίες. Αυτές τις έβγαζε μέσα από παλιά σκονισμένα βάζα. Μπροστά στα μάτια μας δημιουργήθηκε μια μάζα πηλού.

Αγαπητοί, αυτό το μίγμα, το μίγμα του Χριστόφορου, είναι η μινωική μάζα που παρουσίασε στο Κρητολογικό Συνέδριο, το οποίο πραγματοποιήθηκε στα Χανιά το 2006. Πολλές μελέτες , κριτικές και έρευνες την ακολούθησαν. Από τη μάζα αυτή, αργότερα, δημιούργησε μικρά γλυπτά, μικρά έργα σε πλακίδια και γυναικεία κοσμήματα σπάνιας καλαισθησίας και μνημειώδους έμπνευσης.

Ένα άλλο απόγευμα, που πίναμε το σκέτο ελληνικό καφέ που συνήθιζε, στο μπρίκι που αυτός χρόνια χρησιμοποιούσε στο εργαστήριό του στο Καμπάνι, μου λέει:

* «Κώστα, τι θα γίνει με το πιασμένο μου πόδι, με την ισχυαλγία που με τριγυρίζει;»

* «Χριστόφορε, ας δοκιμάσουμε τον βελονισμό.», του πρότεινα διστακτικά.. Στην περίπτωσή του όμως ο αιφνιδιασμός προέκυψε από τα δικά του λόγια και όχι από τα δικά μου :

* «Μη μου πεις, Κώστα, ότι θα χρησιμοποιήσουμε τις αικίδες(βελόνες βελονισμού) της κόρης του Ασκληπιού της Ακεσώ;»

Όπως ήταν φυσικό, είχα μείνει έκπληκτος από την ερωταπόκρισή του. Ο Χριστόφορος «σαν έτοιμος από καιρό», κατά τον καβαφικό στίχο, δέχτηκε την πρόταση και τη θεραπεία.

Στις πέντε συνεδρίες που ακολούθησαν, παρατήρησα ότι ο Χριστόφορος μάζεψε πολλές από τις βελόνες που χρησιμοποίησα. Δεν πέρασαν παρά οι λίγοι μήνες του χειμώνα και την άνοιξη, στο εργαστήριό του, βλέπω τη φωτογραφία του καρφωμένη με τις βελόνες.

«Μάντεψε Κώστα τί κάνω;» με ρώτησε «Μα ,Χριστόφορε, εσύ θεραπεύεις πλέον τον εαυτό σου!!» , είπα με θαυμασμό.

Αυτομάτως στη σκέψη μου ήρθε ο διαλογισμός αλλά και η φροϋδική ψυχανάλυση. Η εφαρμογή της αυτοθεραπείας μέσω της δύναμης της σκέψης και της πίστης προβαλλόταν ξεκάθαρα μπροστά μου. Ο ασθενής μου αυτός δεν ήταν σαν τους άλλους. Η εντρύφησή του στους λαϊκούς μύθους, στην αρχαία παράδοση των πρώτων ιατρικών θεραπειών, η πνευματική του αναζήτηση σε όλα τα θέματα του έδινε τα εφόδια να υπερβεί τα όρια του αισθητού και του τετριμμένου στη ζωή και στην καθημερινότητά του, να διεισδύσει στο υποσυνείδητο, να εξερευνήσει το ασυνείδητο, να αναζητήσει διαισθητικά αλλά και πνευματιστικά κάθε πτυχή της συνείδησης χωρίς δισταγμό, χωρίς αναστολές, με την «αρετή και τόλμη», που απαιτεί η ελευθερία στην πιο υψηλή της διάσταση, στην πνευματική.

Δεν ήταν μόνο χρησιμοθηρικές αυτές οι αναζητήσεις, προκειμένου να δώσουν απόκριση στις αντικειμενικές ανάγκες του βίου. Ήταν θέμα ζωής και τέχνης, ήταν στοιχείο της βιοθεωρίας του και της φιλοσοφικής του στάσης απέναντι στα πράγματα.

Ο ικανός για αυτοθεραπεία Χριστόφορος, λοιπόν, δεν ήταν μόνο ο καλός φοιτητής, ο καλός πατέρας , ο υπεύθυνος επαγγελματίας, ο χαρισματικός δάσκαλος, ο επιτήδειος καλλιτέχνης. Ήταν ο φορέας της συμπυκνωμένης ελληνικής κουλτούρας, ο συνειδητός μελετητής και συνεχιστής των παραδόσεων, που τηρούσε και στην προσωπική του ζωή. Με αυτή τη μελέτη και την έννοια του εξερευνούσε τα πεδία του συνειδητού και ασυνειδήτου ψυχισμού των ανθρώπων, για να το μορφοποιήσει τόσο σε αυθεντικά βιώματα, όσο και σε σπάνια προσωπική καλλιτεχνική έμπνευση.

Από αυτές τις απόψεις στα μάτια όλων εμάς φαινόταν να πορεύεται ένα βήμα πιο μπροστά από το συνηθισμένο, ένα επίπεδο πιο πάνω από το αισθητό, ένα πεδίο πιο πέρα από το γήινο, στα όρια του μεταφυσικού και του ανεξήγητου για τους πολλούς.

Με τον Χριστόφορο είχα πολλές συζητήσεις κατά την προετοιμασία του βιβλίου του, που αναφέρεται στα Μοιρολόγια. Αυτό που με

εντυπωσίαζε δεν ήταν η από μνήμης απαγγελία των περισσοτέρων μοιρολογιών που κατέγραφε, αλλά η βιωματική αίσθηση που έδινε στην εκπομπή των εννοιών. Θέλω να πω ότι ο Χριστόφορος πιστεύει ότι η ψυχή δεν πεθαίνει, ότι μετά θάνατον ζωή υπάρχει, ότι συνεχίζει να υπάρχει μια επαφή του ονομαζόμενου νεκρού με τον ζωντανό και ότι όλα αυτά τα μοιρολόγια, που κατέγραψε στα χρόνια που έζησε, είναι οι προεκτάσεις και η αποτύπωση των μεταξύ των ανθρώπων σχέσεων. Η επικοινωνία των δύο κόσμων, του πάνω και του κάτω, είναι πραγματική και διαρκής:

-Γυναίκα, πώς με στόλισες, για πού έχεις να με στείλεις;
Μη θα να πάου στην ξενιτιά, μη θα να πάου στα ξένα;
Εγώ δεν πάω στην ξενιτιά, εγώ δεν πάω στα ξένα.
Παρ, πάου στην αλησμονιά, π αλησμονιέται ο κόσμος.-

Ο νεκρός μας προσπαθεί να μας πει δύο πράγματα, δύο πικρές αλήθειες: να μην ξεγελιόμαστε, όπως κι εκείνος δεν ξεγελιέται. Δεν πάει στην ξενιτιά, αλλά πάει εκεί που «αλησμονιέται ο κόσμος». Εδώ έχομε μια αντιγνωμία με τους νεκρούς. Εμείς πιστεύουμε πως εκεί που πάει θα λησμονήσει εκείνος τον κόσμο μας. Εκείνος όμως εννοεί ότι η λησμονιά η δική μας θα καλύψει τον κόσμο των νεκρών. Το μικρό απόσπασμα που σας διάβασα προέρχεται από το βιβλίο του “ΜΟΙΡΟΛΟΓΙΑ ΠΟΡΟΥ ΛΕΥΚΑΔΑΣ”, που εκδόθηκε από τους συντοπίτες του τιμής ένεκεν το 2012.

Απόδειξη ότι ο Χριστόφορος πιστεύει σε αυτά που συνέλεξε, σε αυτά που με φροντίδα και αγάπη κατέγραψε, σε αυτά που συνήθιζε να επικαλείται και να επαναφέρει τακτικά στη μνήμη του είναι ότι μπροστά μου παράγγειλε στην Αργυρώ, τη γυναίκα του, στον τάφο του να υπάρχουν τα αγαπημένα του πουράκια και ένα εργαλείο της γλυπτικής του !

Όπερ και εγένετο!

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Τρίτο Μάτι» τον Ιούνιο του 2015 (τεύχος 231)

“Η ζωή είναι σύντομη ενώ η τέχνη (η επιστήμη) μακρά, ο χρόνος λίγος, η πείρα λαθεμένη και η απόφαση δύσκολη.” ~ αφορισμός από την Ιπποκρατική συλλογή

Η ενασχόληση με την ιστορία των τεχνών και των επιστημών στην αρχαία Ελλάδα είναι γεμάτη γοητεία. Γοητεία, γιατί μέσα από την ιστορία των τεχνών και των επιστημών συνειδητοποιεί κανείς το σήμερα και μπορεί να δει το αύριο. Ιδιαίτερα για την ιατρική που για μεγάλο διάστημα χαρακτηριζόταν ως τέχνη, αργότερα ως τέχνη και επιστήμη και σήμερα ως επιστήμη και εφαρμοσμένη τεχνολογία.
Η υγεία και η ευεξία του ανθρώπου στο γήινο περιβάλλον που ζει είχε και έχει την ανάγκη της φωτεινής ενέργειας που μας στέλνει ο ήλιος. Έτσι ο πρώτος θεός της ιατρικής, δηλαδή ο θεός που συντηρεί τη ζωή και νικά τον θάνατο, είναι ο Απόλλωνας, θεός του φωτός και του ρυθμού. Η λαϊκή σοφία και σήμερα επαναλαμβάνει τη φράση «όπου μπαίνει ήλιος δεν μπαίνει γιατρός». Ο Απόλλωνας είναι το παιδί του Δία (νους) και της Λητώς (λήθης) και δίδυμος αδερφός της Άρτεμις, θεάς του ημίφωτος, της σελήνης. Ο θεός Απόλλωνας με τη θνητή Κορωνίδα αποκτούν τον Ασκληπιό, ο οποίος ως ημίθεος έρχεται στο γήινο κόσμο και εκπαιδεύεται ως θεραπευτής. Δάσκαλός του ήταν ο Κένταυρος Χείρωνας που έχει τη γνώση να χειρίζεται τις αγαθοεργείς δυνάμεις του φυσικού κόσμου.

Ο Ασκληπιός αποκτά σύντομα φήμη κορυφαίου θεραπευτή και περιφέρεται ανά την Ελλάδα θεραπεύοντας. Η δύναμη του έργου του του δίνει την αίγλη θεού στον κόσμο των θνητών. Οι γιοί και οι κόρες του συντηρούν τη θεραπευτική του δύναμη, ως βοηθοί του αλλά και ως αυτοτελείς οντότητες. Οι γιοί του παίρνουν μέρος στον Τρωικό πόλεμο ως στρατιωτικοί γιατροί, οι δε κόρες είναι οι προστάτιδες και οδηγήτριες των θεραπευτικών πράξεων των γιατρών και διαχειρίζονται τεχνικές αποκατάστασης της υγείας με ψυχικές και σωματικές παρεμβάσεις.

Στην Ελλάδα της εποχής εκείνης αναπτύσσεται ένα σχήμα παροχής περίθαλψης βασισμένο στη δομή των Ασκληπιείων. Ασκληπιείο είναι ο χώρος θεραπευτικής παρέμβασης από τους απογόνους του Ασκληπιού υπό την αιγίδα του ίδιου του Ασκληπιού και της οικογένειάς του. Ο χώρος αυτός αποτελεί όχι μόνο τον πυρήνα μιας κτηριακής υποδομής, αλλά το επιστέγασμα μιας πολύ-μορφικής και πολύ-παραγοντικής παρέμβασης τόσο στις νοητικές και ψυχικές, όσο και στις οργανικές και κοινωνικές λειτουργίες της ανθρώπινης οντότητας. Στη βασική του δομή περιέχει το θέατρο (δραματοθεραπεία), λουτρά (λουτροθεραπεία), στάδιο (εκγύμναση), κήποι (χαλάρωση), μαγειρεία (εστιατόρια), κοιτώνες (ξενοδοχεία), ναοί (επιβλητικές κατασκευές) και το άβατον (Μ.Ε.Θ.). Η νηστεία, η δίαιτα, οι καθαρμοί, η πόση νερού από ιαματική πηγή, η χαλάρωση σε καθαρό περιβάλλον, η παρακολούθηση θεατρικών έργων, το άκουσμα της μουσικής, ο χορός, η γυμναστική, η υπνοθεραπεία, το ψυχικό σοκ, η φαρμακευτική και χειρουργική παρέμβαση σε συνδυασμό με το ισχυρότερο όπλο του καθενός την πίστη σε μια ανώτερη δύναμη, αποδομεί την ασθένεια και δίνει τη ψυχοσωματική ισορροπία που οδηγεί στην ίαση. Τελική θεραπευτική παρέμβαση είναι η εν-κοίμησις κατά την οποία ο ασθενής ενώ κοιμάται στο άβατο έρχεται σε επαφή με τον Ασκληπιό, τους βοηθούς του, τα ιερά του ζώα, για να επέλθει η ίασις. Η δομή του ασκληπιείου καθοδηγείται από το ιερατείον. Το ιερατείον ως ιατρείον προσφέρει τη θεραπεία μέσω του θεού Ασκληπιού.

Τα κεντρικά ασκληπιεία αποκτούν αίγλη και φήμη και προσκαλούνται να δημιουργήσουν περιφερειακά παραρτήματα. Με τον τρόπο αυτό δομείται ένα σύστημα περιφερειακών ιατρείων υπό την εποπτεία του κεντρικού. Η δομή τους και η επέκτασή τους συντηρείται από δωρεές πλουσίων ασθενών και βασιλέων. Πολλά από τα ασκληπιεία, όπως της Κω, μετατρέπονται σε ουδέτερη ζώνη πολέμου σε δύσκολες ιστορικές περιστάσεις για να γίνουν πολιτικές και στρατιωτικές διαβουλεύσεις αντιπάλων δυνάμεων προς όφελος της ειρήνης.

Εξέχουσα ιατρική προσωπικότητα παγκοσμίου εμβέλειας είναι ο Ιπποκράτης (460 – 377 π.Χ.), απόγονος του Ασκληπιού δέκατης έκτης γενιάς. Δραστηριοποιείται στο ασκληπιείο της Κω και ταξιδεύει προσφέροντας υπηρεσίες, τόσο σε προσωπικότητες της εποχής, αλλά και μετά από πρόσκληση να θεραπεύει θανατηφόρες επιδημίες. Ασχολείται με την ανατομική και τη λειτουργική δομή του ανθρώπινου οργανισμού και γίνεται κορυφαίος ανατόμος και φυσιολόγος. Στη λογική μεθοδολογία του αναπτύσσεται η ιατρική σκέψη μέχρι και σήμερα. Η ηθική τοποθέτησή του στην ιατρική πρακτική καταγράφεται στον Όρκο. Ο όρκος του Ιπποκράτη, μεταφρασμένος σε όλες τις γλώσσες του κόσμου σήμερα, είναι ο όρκος που δίνει ο πτυχιούχος της ιατρικής μετά την επιτυχή εκπαίδευσή του. Οι θεραπευτικές παρεμβάσεις της εποχής είναι χειρουργικές και φαρμακολογικές. Τα μέσα που χρησιμοποιούνται για αυτές τις παρεμβάσεις είναι χειρουργικά εργαλεία πρόδρομα των σύγχρονων, βότανα και μέταλλα που έγιναν τα σημερινά φάρμακα και η ύπνωση.

Από την εποχή του Ιπποκράτη δομείται η θεωρία των χυμών, που προέρχεται από φιλοσοφικές θεωρίες του Εμπεδοκλή (495-435π.Χ.) και του Αριστοτέλη (384-322π.Χ.). Οι χυμοί του ανθρώπινου οργανισμού είναι τέσσερις, το αίμα, το φλέγμα, η κίτρινη χολή και η μαύρη χολή και έχουν σχέση με τη φωτιά, το νερό, τον αέρα και τη γη με τους αντίστοιχους χαρακτήρες που είναι ο αιματώδης, ο φλεγματικός, χολερικός, και ο μελαγχολικός. Στη συνέχεια, οποιαδήποτε τετράδα δομείται γύρω από αυτά που έχει σχέση με το ρυθμό, τον προσανατολισμό, το ψυχισμό, τη θερμοκρασία, τη δίαιτα κτλ. Η θεωρεία των χυμών αναπτύσσεται και περιγράφεται με ακρίβεια από τον κορυφαίο ιατρό Γαληνό (129 – 199 μ.Χ.), θεωρεία η οποία δομεί μέχρι και σήμερα την ιώνιο ιατρική.

Είναι γνωστό σε όλους ότι η κυριαρχία της εκκλησίας έφερε την αποδόμηση της αρχαίας ελληνικής θρησκείας και λατρείας, μεταξύ δε αυτών και των ασκληπιείων. Ο Ασκληπιός ήταν ο μόνος ο οποίος παρέμεινε σχεδόν αλώβητος με το πρόσωπό του να ομοιάζει με του Χριστού σε παλαιοχριστιανικές τοιχογραφίες.

Ο Χριστιανισμός ως θρησκεία διδάσκει την αγάπη προς τον πλησίον, ιδιαίτερα στον άνθρωπο που βιώνει το σωματικό και ψυχικό πόνο. Ιδρύονται ξενώνες (hospitalis) στους οποίους υπηρετούν ιερωμένοι και βαθειά θρησκευόμενοι, οι οποίοι και αυτοί κάνουν θαύματα με τη βοήθεια του Θεού, δεν χρησιμοποιούν τους καθαρμούς των λουτρών αλλά το βάπτισμα, και στη θεραπευτική ακολουθούν κατά γράμμα τη θεωρεία των χυμών που είχε τη ρίζα του στους Έλληνες φιλοσόφους. Στη Δυτική Ευρώπη του Χριστιανισμού η αρχαία ελληνική φιλοσοφία, επιστήμη και τέχνη βιώνει τις μαύρες μέρες της. Στην Ανατολή ιδρύονται από τους Νεστοριανούς σχολές ιατρικής που είναι τμήματα μιας διευρυμένης παιδείας, όπως στην Έδεσσα της Μεσοποταμίας τον 5ο αιώνα, όπου μεταφράζονται έργα του Ιπποκράτη, του Γαληνού και επιφανών Ελλήνων φιλοσόφων στα συριακά. Ακολουθεί η ίδρυση μεγάλου πανεπιστημίου της Γκοντασαϊπούρ στη νοτιοδυτική Περσία όπου έρχεται σε επικοινωνία η ελληνική, η περσική και ινδική ιατρική καθώς και οι φιλοσοφίες των τριών αυτών χωρών.

Η δυναμική επέκταση των Αράβων κυριαρχεί στην Περσία, τη μέση Ανατολή, τη βόρεια Αφρική και Ισπανία, και έλκεται από τη μανιώδη επιθυμία τους να γνωρίσουν την ελληνική φιλοσοφία και την ιατρική επιστήμη. Στο χαλιφάτο της Βαγδάτης από τον 9ο και μέχρι τον 13ο αιώνα στον “Οίκο της Σοφίας”, ενός κέντρου έρευνας, εκπαίδευσης και μεταφρασης, ξοδεύεται άπλετο χρήμα που αντιστοίχησε σε μακροχρόνια πνευματική εργασία για τη μετάφραση και κατανόηση των ελληνικών κειμένων στην αραβική γλώσσα. Οι Άραβες διασώζουν με τις μεταφράσεις τα ελληνικά κείμενα την ώρα που αυτά καταστρέφονται στην Ελλάδα, την Αλεξάνδρεια και τη Ρώμη.

Δύο είναι οι εξέχοντες Άραβες ιατροί, ο Ραζής (865 – 923 μ.Χ.) και ο Αβικένας (980 – 1037 μΧ.), άξιοι συνεχιστές της ιπποκράτειας και γαληνικής ιατρικής που εμπλουτίζουν τη γνώση με καινούργια στοιχεία από τη χημεία (αλ-χημεία), τη βοτανολογία που είχε ήδη καταγραφεί από τον διάσημο ιατρό Διοσκουρίδη (40 – 90 μ.Χ.) και την τεχνολογία χειρουργικών εργαλείων με την εφαρμογή νέων χειρουργικών τεχνικών.

Αργότερα στο πολυεθνικό κέντρο ειρηνικής συμβίωσης Αράβων, Εβραίων και Ισπανών που είναι η πόλη Κόρδοβα της Ισπανίας αρχίζει η μετάφραση των αραβικών κειμένων στη λατινική γλώσσα. Στην Ευρώπη του μεσαίωνα με τις μεταφράσεις έρχεται ξανά στο προσκήνιο η ελληνική φιλοσοφία και επιστήμη μεταξύ των οποίων και η ιατρική. Οι Άραβες με την επέκτασή τους προς τη νότιο Ασία φτάνουν στην Ινδία. Εκεί, το 12ο αιώνα, η αράβο-ελληνική ιατρική βρίσκει πρόσφορο έδαφος λόγω της υποδομής της ιπποκράτειου ιατρικής που είχε ήδη μεταφέρει ο μέγας Αλέξανδρος. H αράβο-ελληνική ιατρική, εμπλουτίζεται από την ήδη πλούσια εξασκούμενη παραδοσιακή θεραπευτική και στη Λαχώρη το 1160 μ.Χ. ιδρύεται το πρώτο της κέντρο.

Δημιουργείται η Unani Medicine ή Unani Tibb, ονοματοδοσία προς τιμήν της Ιωνίου ιατρικής, λιγότερο γνωστής από την αγιουβέρδα μια που το ισλαμικό στοιχείο μειοψηφεί στη Ινδία. Σήμερα διδάσκεται στην Ινδία ως πανεπιστημιακή σπουδή και εξασκείται με θετική αναγνώριση από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Η αρχαία Ελληνική ιατρική, τα θεμέλια της οποίας έβαλαν ο Ιπποκράτης και ο Γαληνός, παραμένει ενεργή μέχρι και σήμερα. Η εξάπλωση της ως χρήση για τις ανθρώπινες κοινωνίες αποδεικνύουν οι μεταφράσεις των Ελληνικών ιατρικών βιβλίων στα Αραβικά κατ’ εξοχήν και εκ των Αραβικών στα Λατινικά στην Ευρώπη του Μεσαίωνα καθώς και στην θεωρητική και πρακτική εφαρμογή τους στη Νότιο Ασία.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο elinepa.org στις 20 Μαϊου 2015.

“Life is short while art (science) is long, time is short, experience is mistaken and decision is difficult.”
(Aphorism from the Hippocratic reflection).

The engagement with the history of arts and sciences in ancient Greece is full of enchantment. Art and science history is enchanting because through them one can better understand the present and foresee the future. This is all the more true for medicine which, for a long period of time, was characterized as art, later on as both an art and a science and today is considered as a science and applied technology.

Good health and well-being of humans who live in earthy surroundings has always and still is in need of the bright energy sent to us by the sun. Thus the first God of medicine, meaning the God who preserves life and defeats death, was Apollo, the God of light and rhythm. Even today folk wisdom repeats the phrase “Where the sun enters a doctor doesn’t”. Apollo is the child of Zeus (god of reason and the rational) and Leto (goddess of oblivion, Lethe) and the twin brother of Artemis, Goddess of half-light, the moon. God Apollo and the mortal Coronis gave life to a child called Asclepius who, as a half-God was brought to the earthly world and trained as a healer. His teacher was Centaur Chiron (half-human and half-horse) who had the knowledge to exploit the beneficent powers of the natural world. Asclepius soon acquired the reputation of the great healer and traveled around Greece healing people. The power of his work gave him the prestige of a God in a world of mortals. His sons and daughters supported his healing power as his helpers but as independent beings as well. His sons took part in the Trojan War as military doctors while his daughters were protectors and leaders of the doctors’ healing acts and performed health rehabilitation techniques with spiritual and bodily interventions.

In Greece at that time there was a form of treatment provision which was based on the structure of Asclepeion. Asclepeion was the temple of healing intervention by the descendants of Asclepius, under the supervision of him and his family. This place constitutes not only the core of a building infrastructure but the crown of a multi-shaped and multi-productive intervention both in mental, psychological, physical and social functions of the human entity. In its basic form it includes theatre (drama-therapy), baths (spa-therapy), stadium (exercising), gardens (relaxation), kitchen (restaurants), bed-chambers (hotels), temples (impressive structures) and the Avaton (a quiet chamber half buried into the earth with dim lighting intended for deep sleep – ICU). Fast, diet, purification, drinking water from a healing spring, relaxation in a clean environment, theatre performance, listening to music, dancing, exercising, sleep induction, psychological shocks, pharmaceutical and surgical interventions combined with the most powerful weapon anyone can possess, which is faith to a higher power, deconstructs illness and provides the psychosomatic balance which leads to the cure. The final healing intervention is the sleep during which, while the patient is asleep in the Avaton, he/she comes in contact with Asclepius, his helpers and his sacred animals so that the cure can arise. The structure of the Asclepeion is directed by the priesthood. The priesthood, in the form of a health centre, offers healing through God Asclepius.

The Asclepeion centres acquired glory and fame and were invited to create regional branches. Thus a system of regional health centres was created being under the supervision of the central one. Their structure and their expansion were supported by donations from the reach patients and kings. Many of the Asclepeion centres, such as the one in the island of Kos, were converted to a neutral war zone during difficult circumstances in history so that political and military deliberations could take place between opposites powers for the benefit of peace.

Sixteen generations after Asclepius came his descendant, the eminent personality of Hippocrates (460-377 B.C.) who was known worldwide. He worked at the Asclepeion centres in the island of Kos and traveled offering his services not only to prominent personalities of that time but also after invitation to cure deadly epidemics. He was concerned with the anatomic and functional structure of the human organism and evolved to a brilliant anatomist and physiologist. His logical methodology is the basis upon which medical thinking is developed until today. His moral views on medical practice are stated in the oath of Hippocrates. The oath, which has been translated in all the languages of the world, is the one that the graduates of medical schools give after the successful completion of their training. The healing interventions of that time were surgical and pharmaceutical. The means used for these interventions were the surgical tools, forerunners of the contemporary ones, herbs and metals, which have evolved to today’s medicines and hypnosis. Since the age of Hippocrates the theory of “humors”, which derives from the philosophical approaches of Empedocles (495-435 B.C.) and Aristotle (384-322 B.C.), is beginning to form. Four are the humors of the human body: blood, phlegm, yellow bile and black bile and they are related to the four elements of fire, water, air and earth and the four characters of bloody, phlegmatic, choleric and melancholic. In succession any other sequence of four is structured around them and is related to rhythm, orientation, psychism, temperature, diet, etc.

The theory of humors was developed and described in accuracy by the leading medical doctor Galenus (129-199 A.C.), and is even until today the basis of Ionian (Greek) medicine.

It is known to everyone that the prevalence of the church brought the dismantling of ancient Greek religion and worship, including the Asclepeion centres. Asclepius’ face was the only one that remained almost intact, resembling Jesus Christ in old Christian murals.

Christianity is a religion that teaches love towards our neighbor, and especially the one who feels physical and mental pain. New hospitals were established in which services were provided by ordained and deeply religious people, who also performed miracles with the help of God; they didn’t use the purifications of the springs but baptism and, in therapy, they followed the theory of humors which was rooted in Greek philosophers.  In Western Europe of Christianity, ancient Greek philosophy, science and art were facing their dark days. In the East, members of a Christian sect originating in Asia Minor and Syria by the name Nestorians, established new medical schools, which were parts of a wider educational system, such as in Edessa of Mesopotamia in the 5th century, where the works of Hippocrates, Galenus and other distinguished Greek philosophers were translated into Syrian. Pursuant to that came the foundation of the great university in Godasaipur in southwest Persia where Greek, Persian and Indian medicine are met with each other and with the philosophies of these three countries.

The dynamic expansion of the Arabs dominated Persia, Middle East, North Africa and Spain and was attracted by their passionate desire to learn about Greek philosophy and medical science. In the caliphate of Baghdad, between 9th and 13th century, in the “House of Wisdom” – a centre for research, education and translation- an enormous amount of money was spent in a long-lasting mental engagement for the understanding and translation of Greek texts into the Arab language. The Arabs, through these translations, rescued the Greek texts while the originals were being destroyed in Greece, Alexandria and Rome. Two prominent Arabs, Rhazes (865-923 A.C.) and Avicenna (980-1037 A.C.), are the worthy doctors who carried on the Hippocratic and Galenus medicine and enriched knowledge with new elements from chemistry (alchemy), botanology (herbal therapy), which had already been documented by the famous doctor Dioscorides (40- 90 A.C.), and the technology of surgical tools with the application of new surgical techniques.

Later on, at the multinational centre of peaceful co-existence of Arabs, Jews and Spanish, which is the city of Cordoba in Spain, Arab texts were beginning to get translated into Latin. In Europe, during the Middle Ages, these translations brought Greek philosophy and science, including medicine, once again in the spotlight. The Arabs, through their expansion towards south Asia, reached India. There, during the 12th century, the Arab-Greek medicine found suitable grounds to bloom because of the Hippocratic medicine infrastructure brought by that time by Alexander the Great. The Arab-Greek medicine was enriched by the already richly practiced traditional healing and thus the first centre was established in Lahore in 1160 A.C.

Consequently Unani Medicine or Unani-Tibb was created. The names were given in honour of the Ionian medicine, which is less known than Ayurveda, due to the Islamic element being in minority  in  India. Unani-Tibb is the system which observes the influence that the surroundings and ecological conditions such as air, food, drinks, bodily and mental movement and repose, sleep, wakefulness, excretion and retention have on the state of health. Unani believes that it is this dominance which gives a person his/her individual habit and complexion. Unani practitioners do not only cure bodily diseases but also act as an ethical instructor.

The treatment in Unani medicine involves courses of Regimental therapy which includes venesection, cupping, sweating, diuresis, bath therapy, massage, cauterization, purging, emesis, counter irritation,  exercise and leeching. Diet therapy which deals with certain ailments by administration of specific diets or by regulating the quantity and quality of food.

Pharmacotherapy which involves the use of naturally occurring mostly herbal drugs (90%),of animal (4-5%) and mineral origin (5-6%) and finally Surgery. Today it is taught in universities in India and is practiced with positive recognition by the World Health Organization.

Ancient Greek medicine, the foundation of which was set by Hippocrates and Galenus, is active until today. Its wide spread use by human societies is evidenced by the translations of Greek medical books principally into Arab, from Arab into Latin during the Middle Ages in Europe, as well as by the theoretical and practical application in South Asia of today.

Ευρωεκλογές 2014

Αυτές είναι οι ψήφοι που έλαβαν οι υποψήφιοι ευρωβουλευτές της ΔΗΜΑΡ.

Μπορεί η ΔΗΜΑΡ να μην εξέλεξε ευρωβουλευτή στις Ευρωεκλογές του Μαΐου, ωστόσο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κατάταξη των υποψηφίων ευρωβουλευτών, σύμφωνα με τα αποτελέσματα που έρχονται στο φως της δημοσιότητας από το Πρωτοδικείο.Στην πρώτη τριάδα των σταυρών προτίμησης όσων ψήφισαν ΔΗΜΑΡ, πρώτος ήρθε το στέλεχος του κόμματος Δημήτρης Χατζησωκράτης, και ακολουθούν η Μαριλένα Κοππά και ο Θόδωρος Μαργαρίτης. Οι πρώτοι 10 από τους 42 υποψήφιους είναι οι εξής:

ΤΑ ΕΠΙΣΗΜΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΧΟΥΝ ΩΣ ΕΞΗΣ:

1. ΧΑΤΖΗΣΩΚΡΑΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ – ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ 10746
2 .ΚΟΠΠΑ ΜΑΡΙΛΕΝΑ, ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ – ΕΥΡΩΒΟΥΛΕΥΤΗΣ 9260
3. ΜΑΡΓΑΡΙΤΗΣ ΘΟΔΩΡΟΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑΣ 6524
4. ΑΜΟΙΡΙΔΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ – ΠΡΩΗΝ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ – ΠΡΩΗΝ ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ 5663
5. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ, ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ 4105
6. ΠΑΠΑΘΕΟΔΩΡΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΣ, ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ – ΠΡΩΗΝ ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ – ΠΡΩΗΝ ΠΡΥΤΑΝΗΣ 3891
7. ΛΑΦΑΖΑΝΗΣ ΑΡΓΥΡΗΣ, ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ – ΠΡΩΗΝ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ – ΠΡΩΗΝ ΝΟΜΑΡΧΗΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ 3498
8. ΑΡΣΕΝΗ ΕΥΓΕΝΙΑ (ΤΖΕΝΗ), ΣΚΗΝΟΘΕΤΙΣ – ΘΕΑΤΡΟΛΟΓΟΣ 3326
9. ΑΡΧΟΝΤΑΚΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, ΓΙΑΤΡΟΣ – ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΧΑΝΙΩΝ 2806
10. ΑΛΕΒΙΖΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 2596

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα «Η Πυξίδα» στις 11 Ιουνίου 2014.

Το μνημόνιο για την κρίση είναι σαν το ρεύμα για το κομπρεσέρ που βίαια κτυπά τη κοινωνία.

Στη χώρα μας κατέβασε το επίπεδο ζωής των πολιτών, αφού κατεδάφισε τις κοινωνικές υπηρεσίες, βάθυνε την διαφορά πλούσιων και πτωχών, μεγάλωσε την ανεργία, αδυνάτισε την προστασία της εργασίας και την δημοκρατία μας.

Τώρα εδραιώνεται πλέον μια κατάσταση για να αναπαράγεται αφ’ εαυτής, μια που ο φόβος για το άγνωστο κυριαρχεί ως αντανακλαστικό προσαρμογής.

Η έξοδος από τη κρίση, όπως τη βιώνουμε, είναι η παγίωση των μεθοδεύσεων για μια ζωή σε κρίση.